ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନବ ଅଧିକାର ଘୋଷଣାନାମା, 1948ରେ ଧାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଆକାଂକ୍ଷା ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ 1950 ର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ, ସ୍ୱାଧୀନତା, ସମାନତା ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିର ସମ୍ମାନକୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଭାବରେ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ମୌଳିକ ଅଧିକାର ସହ ଜଡିତ ଭାରତର ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅନେକ ନାଗରିକ ତଥା ରାଜନୈତିକ ଅଧିକାର ଯଥା ସମାନତାର ଅଧିକାର, ବକ୍ତବ୍ୟର ସ୍ୱାଧୀନତା, ଜୀବନ ଅଧିକାର ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା, ମାନବ ଚାଲାଣ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶ୍ରମ, ବିବେକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ମୁକ୍ତ ବୃତ୍ତି, ଧର୍ମର ଅଭ୍ୟାସ ଏବଂ ପ୍ରଚାର ରହିଛି। କୌଣସି ମୌଳିକ ଅଧିକାରର ଉଲ୍ଲଂଘନ ହେଲେ ଉପଯୁକ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କିମ୍ବା ଲେଖା ଜାରି କରିବା ପାଇଁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିକଟରେ ଆବେଦନ କରିବାର ଅଧିକାର ମଧ୍ୟ ଏକ ମୌଳିକ ଅଧିକାର। ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟର ଅଧିକାର ପରି ଅନେକ ଅର୍ଥନୈତିକ, ସାମାଜିକ ତଥା ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଧିକାର, ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନର ନିୟମାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ଯାହା ରାଜ୍ୟ ନୀତିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ସହିତ ଜଡିତ। ରାଜ୍ୟ ନୀତିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମାଗୁଡ଼ିକରେ ରଖାଯାଇଥିବା ନୀତିଗୁଡିକ ଦେଶର ଶାସନରେ ମୌଳିକ ଅଟେ |

ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭା ଏହି ନୀତିଗୁଡିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରୁଥିବା ଆଶା କରାଯାଏ କାରଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମାଗୁଡ଼ିକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଏକ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଧାରଣା। ସଂସଦ ବିଭିନ୍ନ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଛି ଯାହା ଭିନ୍ନକ୍ଷମ, ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଏବଂ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି, ମହିଳା ଏବଂ ଶିଶୁଙ୍କ ପରି ସମାଜର ଅସୁରକ୍ଷିତ ବର୍ଗର ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ତଥା ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ମହିଳାମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ, ଯୌତୁକ ନିର୍ଯ୍ୟାତନା, ଅନୈତିକ ମହିଳା ଚାଲାଣ, ସତୀ ପ୍ରଥା ରୋକିବା ଏବଂ ମହିଳା ଗର୍ଭଧାରଣ ପାଇଁ ପ୍ରସବକାଳୀନ ନିରାକରଣର ଅପବ୍ୟବହାର ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଆଇନ ରହିଛି ।
ମାନବ ଅଧିକାର ଆଇନ, 1993, ଅନୁଯାୟୀ

i) ଜାତୀୟ ମାନବ ଅଧିକାର ଆୟୋଗ |
(ii) ରାଜ୍ୟ ମାନବ ଅଧିକାର ଆୟୋଗ |
(iii) ମାନବିକ ଅଧିକାର କୋର୍ଟ ଗଠିତ ହୁଏ |

ମାନବ ଅଧିକାର ଅଧିକାର ଆଇନ, 1993 (1994 ର 10) ର ଧାରା 21 (ଏଠାରେ ‘ଆକ୍ଟ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ) ଅନୁଯାୟୀ ଓଡିଶା ସରକାରଙ୍କ ଗୃହ ବିଭାଗର 27.8.2000 ରେ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ନମ୍ବର 5144 ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶା ମାନବ ଅଧିକାର ଆୟୋଗ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା। ବିଜ୍ଞପ୍ତିରେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ଓଡ଼ିଶା ମାନବ ଅଧିକାର ଆୟୋଗର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ରହିବ। ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଆଇନ ବିଭାଗର ବିଜ୍ଞପ୍ତି ନଂ 8438 ତାରିଖ 24.6.2003 ଅନୁସାରେ ଆହ୍ଲାବାଦ ହାଇକୋର୍ଟର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ତଥା ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଶ୍ରୀ ଡି ପି ମହାପାତ୍ରଙ୍କୁ ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଆଇନ ବିଭାଗର ବିଜ୍ଞପ୍ତି ନଂ 44441 ତାରିଖ 24.6.2003 ରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟ ସଚିବ ଶ୍ରୀ ଏସ୍. ପଟ୍ଟନାୟକ,ଭା. ପ୍ର. ସେ. (ଅବସର), ଆୟୋଗର ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ଜଷ୍ଟିସ ମହାପାତ୍ର ଏବଂ ଶ୍ରୀ ପଟ୍ଟନାୟକ 11 ଜୁଲାଇ, 2003 ରେ ଯଥାକ୍ରମେ ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ମାନ୍ୟବର ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ଦାୟିତ୍ବ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ସେହି ଦିନଠାରୁ ଓଡ଼ିଶା ମାନବ ଅଧିକାର ଆୟୋଗ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା।